طی مسافرت های متعدد میدانی به نقاط مختلف غربی ایران به منظور مطالعه فلور گیاهی منطقه، پس از تطبیق گیاهان جمع آوری شده با سایر گونه های متعلق به جنس. Alcea L، به دو گونه جدید از تیره پنیرکیان برای فلور ایران از استان ایلام برخورد گردید. گونه نخستA. acaulis که در منطقه صالح آباد از توابع شهرستان مهران در استان ایلام جمع آوری گردید، با داشتن ساقه بسیار کوتاه از سایر گونه های جنس ختمی متمایز می شود. گونه دوم A. fasciculiflora که در روستای گلزار از توابع شهرستان ایوان در همان استان پراکنش داشت، به لحاظ ویژگی های ریخت شناختی مشابه با گونه هایA. iranshahrii و A. ghahremanii است که در شکل برگ، رنگ گل و ویژگی های کرک پوش از آن ها متمایز می شود. Alcea acaulisو A. fasciculiflora به طور پراکنده تا متراکم با دو نوع کرک غده ای و غیرغده ای پوشیده شده اند. کرک های غده ای از نوع گرزی شکل و کرک های غیرغده ای به سه نوع ساده، ستاره ای و دسته ای تقسیم می شوند. در این مقاله، شرح جزییات و ارتباطات تاکسونومیک گونه ها، صفات تشخیصی مهم، ویژگی های ریزریخت شناسی کرک، تصاویر و نقشه پراکندگی گونه ها در ایران ارایه شده است.متن کامل این مقاله به زبان انگلیسی می باشد. لطفا برای مشاهده متن کامل مقاله به بخش انگلیسی مراجعه فرمایید.لطفا برای مشاهده متن کامل این مقاله اینجا را کلیک کنید.

گونه های مختلف جنس بلوط سطوح وسیعی را در جنگلهای شمال، ارسباران و زاگرس می پوشانند. رده بندیهایی که تاکنون در داخل کشور در مورد جنس بلوط انجام شده فقط بر مبنای ویژگی های ریخت شناسی برگ و میوه بوده، اما با توجه به گوناگونی این صفات، ناجوربرگی و نیز تولید دورگ های احتمالی، اختلاف نظر در این زمینه زیاد است. امروزه در تمام نقاط دنیا سعی می شود که به کمک میکروسکوپ الکترونی از صفات ثابتی مانند ویژگی های ریز ریخت شناسی برگ و دانه گرده برای شناسایی و تفکیک دقیق تر گونه های این جنس استفاده شود. در این پژوهش برای اولین بار در ایران ارزش ریزریخت شناسی صفات برگ (شامل نوع کرک، تعداد بازوهای کرک و طول آنها، نوع موم سطح برگ، نوع و شکل روزنه) و دانه گرده (شامل شکل دانه گرده و نوع تزئینات سطح آن) 6 گونه بلوط بومی جنگلهای ایران شامل بلندمازو (Quercus castaneifolia C.A.Mey. subsp. castaneifolia)، اوری (Q. macranthera Fisch. and C.A.Mey. ex Hohen.)، سفیدمازو (Q. petraea L. ex Liebl. subsp. iberica (Steven) Krassiln.)، وی ول (Q. libani Oliv.)، مازودار (Q. infectoria Oliv. subsp. boissieri (Reut.) O.Schwarz) و برودار (Q. brantii Lindl. subsp. brantii var. brantii Zohary) که مورد قبول تمام گیاه شناسان و جنگلبانان می باشند، ارزیابی شده است. پس از نمونه گیری از پایه های طبیعی و نیز نمونه های هرباریومی،‏ آماده سازی‏ نمونه های برگ و گرده انجام شد و سپس با استفاده از میکروسکوپ الکترونی و نوری مورد مطالعه قرار گرفتند. در مجموع 5 نوع کرک، 2 نوع موم، 4 نوع شکل گرده، 4 نوع الگوی ساختاری سطح پوسته، 4 نوع الگوی تزییناتی و 3 نوع ریزتزئینات گرده در گونه های مورد مطالعه شناسایی شد. بر اساس نتایج بدست آمده در دو گونه اوری و سفیدمازو نوع کرک، تعداد بازو، طول بازو، شکل و تزئینات دانه گرده و در گونه مازودار شکل، تزئینات دانه گرده و پوشش کامل حاشیه روزنه توسط موم و در گونه های بلندمازو، وی ول و برودار نیز نوع کرک، شکل و تزئینات دانه گرده صفات کلیدی و تعیین کننده می باشند؛ بنابراین ارزش تاکسونومیکی صفات مورد بررسی در این جنس تایید شد.

در این پژوهش، گلپوش خارجی (کاسبرگ) 14 گونه از جنس Campanula (گل استکانیان) با میکروسکوپ الکترونی نگاره (SEM) در شمال و شمال غرب ایران مورد مطالعات ریزریخت شناسی قرار گرفت. در مشاهدات مورد نظر، گلپوش ها از نظر وضعیت، شکل و تراکم کرک ها و همچنین الگوی اپیدرمی گلپوش بررسی و جدول صفات تهیه گردید. همچنین، گونه ها از نظر وضعیت کرک به دو گروه کرک آلود و بدون کرک و در رابطه با تنوع کرک به پنج گروه ستاره ای (stellate)، خمیده و زبر (strigose)، کرک بلند (villouse)، مجعد (crispate) و قلابی (hooked) و نیز براساس الگوی اپیدرمی گلپوش به پنج گروه مخطط (striate)، چروکیده (rugose)، فنجانی شکل (cup-shaped)، دارای برجستگی (papillate) و مخطط دارای برجستگی (striate-papillate) دسته بندی شدند. طبق نتایج به دست آمده در این بررسی، کمپلکس گونه ای C. reuteriana و C. propinqua تفاوت هایی را از نظر نوع کرک گلپوش و الگوی اپیدرمی گلپوش نشان دادند. همچنین در مطالعات ریزریخت شناسی الگوی اپیدرمی گلپوش، جدایی کمپلکس گونه ای C. trachelium از C. latifolia براساس نتایج به دست آمده در این تحقیق تایید می شود. به طورکلی، مطالعه حاضر نشان داد که گونه ها با صفات ریزریخت شناسی خود مشخص و متمایز می شوند.

در این بررسی، صفات ریخت شناسی و ریزریخت شناسی در فرم - سری های گونه .Rosa canina L مطالعه شد. در این گونه، به علت پراکنش وسیع و پتانسیل بالای هیبریداسیون با سایر گونه های این جنس، یافتن صفت ریخت شناسی ثابت برای شناسایی آن مشکل است. 30 صفت ریخت شناسی و 31 صفت تشریحی و ریزریخت شناسی مطالعه شد که با توجه به تنوع زیاد صفات، مخصوصا چهار صفت: کرک برگچه، کرک دمگل، غده برگچه و غده دمگل، این گونه به هشت فرم - سری در ایران طبقه بندی شد. نتایج حاصل از بررسی صفات تشریحی و گرده ای و تحلیل داده های آماری با نرم افزارهای SPPS و NTsys نشان داد که صفات تشریحی، ریخت شناسی و ریزریخت شناسی صفات با ارزشی برای جدا کردن این فرم - سری ها از یکدیگرند.

سرده پتروسفالوس از تیره آقطیان دارای 30 گونه در مناطق معتدله نیمکره شمالی جهان بوده که 14 گونه آن شامل 5 گونه انحصاری در ایران گزارش شده است. در این مطالعه، صفات تشریحی شامل 35 صفت مربوط به برگ و 30 صفت مربوط به دمگل با استفاده از میکروسکوپ نوری، بر روی 15 آرایه از 11 گونه سرده پتروسفالوس مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که در بین گونه های مورد مطالعه دو تیپ کلی از نظر میان برگ، شش نوع کرک در برگ و پنج نوع کرک در دمگل وجود دارد. بلور اگزالات کلسیم در دمگل و برگ اکثریت گونه ها به غیر از P. plumosus و P. brevis دیده شد. مقطع دمگل، به صورت شش ضلعی، دایره ای و یا بیضوی شکل بود و استوانه آوندی دمگل از حالت کاملا صاف تا کاملا سینوسی متغیر بود. گونه P. wendelboi که از نظر ریخت شناسی تفاوت زیادی با گونه های دیگر دارد، از نظر صفات تشریحی برگ و دمگل نیز به خوبی از سایر گونه ها جدا شده است. گونه های P. kurdicus، P. ghahremanii و دو نمونه P. szovitsii علاوه بر دارابودن مقطع دمگل شش ضلعی، از نظر ریخت شناسی مشابه یکدیگر هستند، به طوری که صفات نام برده برای سایر گونه ها جداکننده نیستند. به طور کلی می توان نتیجه گیری کرد که صفات تشریحی برگ و دمگل برای برخی از گونه های مورد بررسی ارزش آرایه شناسی دارند.

در پژوهش حاضر، صفات تشریحی و ریزریخت شناسی برگ و دمبرگ 5 گونه از جنس .Geum L متعلق به دو زیر جنس Orthostulus و Geum با میکروسکوپ نوری (LM) و الکترونی (SEM) بررسی شد. برای مطالعه تشریحی، نخست برش های عرضی برگ و دمبرگ تهیه شد، سپس بهترین برش ها برای رنگ آمیزی انتخاب شد و از آن ها عکس برداری به عمل آمد. برای مطالعه ریزریخت شناسی، قطعات برگ و دمبرگ شستشو داده شدند و پس از خشک شدن، برای تصویر برداری با میکروسکوپ الکترونی آماده شدند. صفات تشریحی و ریزریخت شناسی به دقت ارزیابی و اندازه گیری شدند. نتایج بررسی حاضر، صفات تشریحی (کرک غده ای، تعداد سلول های بشره ای اطراف روزنه، نوع دستجات آوندی در پهنک، شکل سلول های زمینه، الگوی دستجات آوندی و شکل مقطع عرضی در دمبرگ) و ریزریخت شناسی (طول، الگوی تزئینات موم روی بشره، پراکنش موم روی روزنه ها، شکل حاشیه بیرونی و درونی، لبه و حاشیه دریچه روزنه در پهنک، کرک دار بودن یا نبودن، جهت کرک و نوع تزیینات موم روی کوتیکولی در دمبرگ) دارای ارزش تاکسونومیک را آشکار کرد. این صفات برای تفکیک دو زیر جنس و گونه های آنها کارآمد هستند. یافته های بررسی حاضر، رده بندی های رایج را تایید می کند. بر اساس صفات مطالعه شده تشخیصی، کلید شناسایی ارائه شده است.

در این مطالعه، ریخت شناسی و ریزریخت شناسی میوه در گونه های آلاله، بزرگ ترین جنس آلاله ایان در ایران برای نخستین بار مورد بررسی قرار گرفت. میوه های 58 گونه از نمونه های هرباریومی با استفاده از استریومیکروسکوپ مطالعه و به کمک سیستم عکس برداری میکروسکوپ دیجیتالی، میکروکروگراف هایی از سطح پریکارپ تهیه شد. صفات مورد مطالعه شامل تعداد، اندازه و شکل میوه، شکل و اندازه منقارو تزیینات سطح میوه بود. شکل های میوه از دایره ای، بیضوی، تخم مرغی تا مثلثی مشاهده شد. تزیینات سطح میوه از صاف و صیقلی تا کرک دار، زگیل دار و منقوط متفاوت بود. همچنین، طول منقار از صفات مهم جهت تعیین گروه های گونه ای درنظر گرفته شد. بر این اساس، گروه های گونه ای مشخص شد و کلید شناسایی نیز با کمک ویژگی های میوه برای گونه های جنس ارایه شد.  به علاوه، با استفاده از صفات تشخیصی، اختلاف و روابط گونه ها مورد بحث قرار گرفت.